Voormalig raadhuis

Een historische plek

Het voormalige gemeentehuis, op het adres Dorpsstraat 65, staat op een historische plek. In 1491 werd deze locatie ‘dingstoel’ genoemd. Het was een plek waar in lang vervlogen tijden recht werd gesproken. Hier legde de asing (rechtzegger) het vonnis aan de vergadering voor. De buren (inwoners), die het geding (rechtzaak) bijwoonden, stelden het vonnis vast. Vanaf eind 13e eeuw bestond het bestuur uit een schout en schepenen. De schout vertegenwoordigde het hogere gezag (de ambachtsheer of de graaf van Holland). De schepenen vertegenwoordigden de ingezetenen. Behalve met het plaatselijke bestuur waren schout en schepenen ook belast met de lagere rechtspraak. Misdrijven werden aan de Vierschaar, waarvan de baljuw voorzitter was, voorgelegd. In 1825 is de eeuwenoude titel van schout afgeschaft om plaats te maken voor die van burgemeester. Omdat vroeger geen scheiding tussen bestuur en de lagere rechtspraak bestond, werd de benaming regthuys en raadhuys door elkaar gebruikt.

Raadhuizen

Ter vervanging van een bestaand gebouw werd  in 1869 op dezelfde locatie, naast de eerste Openbare Lagere School een nieuw raadhuis met een onderwijzerswoning gebouwd. Nog geen halve eeuw later, bleek het gebouw niet meer te voldoen en werd besloten op dezelfde plek een groter raadhuis te bouwen naar een ontwerp van Jan Stuyt in neorenaissancestijl. Na inschrijving werd de bouw gegund aan de plaatselijke aannemer Jacobus Res. De eerste steen werd op 27 april 1911 door burgemeester Mooij gelegd. Volgens de tekening van Stuyt bevond zich onder de trap een cachot. Het is een beeldbepalend pand, bekroond met een karakteristiek torentje waarin nooit een uurwerk is gekomen. In de geveltop van de ingangpartij zijn drie gevelstenen aangebracht. Bovenin een gevelsteen met het gemeentewapen van Castricum van voor de fusie met Limmen en Akersloot in 2002. De gevelstenen daaronder bevatten jaartallen. Op de linker steen staat het jaartal 1684. Niet bekend is waar dat jaartal betrekking op heeft. Op de rechter steen staat het jaartal 1911, het bouwjaar van het raadhuis. Boven het middenvenster is een rondboog aangebracht met daarin een tegeltableau. Hierin staan de letters SPQC. De betekenis van de letters is Senatus PopulusQue Castricensis: Bestuur en Bevolking van Castricum. Omdat met de groei van de bevolking ook het aantal gemeentelijke diensten toenam werd in 1936 bij een interne verbouwing de onderwijzerswoning bij het raadhuis betrokken.

Nadat het pand haar functie van raadhuis had verloren is het in gebruik geweest als muziekschool en daarna als kantoor van ‘Landschap Noord-Holland’. Momenteel heeft het een hotelfunctie en is er weer een inpandige woning.

Naast de in 1854 in gebruik genomen eerste openbare lagere school werd in 1869 dit raadhuis met onderwijzerswoning gebouwd. Collectie Werkgroep Oud-Castricum.

Het raadhuis van 1869 is in 1911 door dit raadhuis vervangen. De stoeptreden zijn bij de bouw aan de voorzijde aangebracht. Dit zal spoedig worden veranderd. Collectie Werkgroep Oud-Castricum.

Het raadhuis van 1911. De stoeptreden zijn naar de zijkanten verplaatst. Dit zal voor de verkeersveiligheid zijn gedaan in verband met passerende trams, maar zo ontstond ook een bordes. De luiken van de ramen op de benedenverdieping ontbreken, mogelijk vanwege een schildersbeurt. Later zijn ze verwijderd en niet meer teruggeplaatst. Collectie Werkgroep Oud-Castricum.

Architect Jan Stuyt

Het belang van architect Jan Stuyt (Purmerend1868-Den Haag1934) blijkt ondermeer uit het feit dat hij in de eerste decennia van de vorige eeuw verantwoordelijk was voor meer dan 200 bouwwerken. Daartoe behoren 54 rooms-katholieke kerken, waaronder de rooms-katholieke Pancratiuskerk en het raadhuis te Castricum, de beide kapellen van het bedevaartsoord Onze Lieve Vrouw ter Nood en de St. Willibrorduskerk te Heiloo. Andere voorbeelden zijn de raadhuizen van Heemskerk, Heemstede en Purmerend, de kerk in Egmond aan den Hoef, het voormalige St. Elisabethziekenhuis in Alkmaar, het Seminarie Hageveld in Heemstede en de Heilig Landstichting in Nijmegen. Ook was hij architect van scholen en enkele duizenden woningen in Limburg. Zijn aanvankelijk tamelijk traditionalistische opvattingen gingen sterk tegen de tijdgeest in. Stuyt ontwierp later een nieuwe en veel nagevolgde bouwstijl die een mengeling vormde van romaanse en vooral byzantijnse elementen. De inspiratie die hij opdeed tijdens zijn reizen naar Italië,Turkije en het Midden-Oosten heeft overal in ons land sporen achtergelaten. Veel daarvan is terug te vinden op de Heilig Landstichting, vooral in de Cenakelkerk.

Stuyt en zijn echtgenote zijn begraven op de begraafplaats bij de Cenakelkerk.

Jan Stuyt (1868-1934) (Collectie Werkgroep Oud-Castricum)

Bronnen

  • Brugman, Ton, Wie was …. Jan Stuyt, 33e Jaarboek WOC (2010).
  • Deelen, D. van, Historie van Castricum en Bakkum (1973).
  • Hespe, Wim, en Steeman, Lien, De geschiedenis van de Dorpsstraat en haar bewoners deel 3, 28e Jaarboek Oud-Castricum (2005).
  • Kaan, N.A., De gemeente Castricum en haar raadhuizen, 5e Jaarboekje Oud-Castricum (1982).